Tablolar ve şekiller, bulguları özlü ve görsel biçimde sunmanın en etkili yoludur. Ancak biçim kontrolünde en sık düzeltme istenen öğeler de bunlardır: yanlış yerde duran başlıklar, dikey çizgilerle dolu tablolar, numarası metinle uyuşmayan şekiller. APA 7, tablo ve şekiller için açık ve tutarlı bir düzen önerir ve pek çok enstitü kılavuzu bu düzeni temel alır. Bu yazıda APA 7’ye göre tablo ve şekil formatını tezde nasıl uygulayacağınızı anlatıyoruz.
APA 7’de Tablonun Bölümleri
| Bölüm | Biçim |
|---|---|
| Tablo numarası | Kalın: Tablo 1 |
| Tablo başlığı | Numaranın altındaki satırda, italik, her kelimenin baş harfi büyük (başlık düzeni) |
| Sütun başlıkları | Ortalı, kısa ve açıklayıcı |
| Tablo gövdesi | Veriler; ondalık basamaklar tutarlı |
| Tablo notu | Tablonun altında; “Not.” kelimesi italik |
Pek çok Türk üniversitesi kılavuzu APA’yı temel alsa da tablo numarası ve başlığını aynı satırda yazmak gibi farklılıklar gösterebilir. Enstitünüzün kılavuzu APA’dan farklı bir kural koyuyorsa kılavuz geçerlidir.
Tablo Çizgileri
APA tarzı tablolarda dikey çizgi kullanılmaz. Yalnızca yatay çizgiler kullanılır:
- Tablonun en üstünde (sütun başlıklarının üstünde)
- Sütun başlıklarının altında
- Tablonun en altında (notun üstünde)
Gerekirse alt başlıkları ayırmak için ek yatay çizgiler kullanılabilir. Word’de tabloyu oluşturduktan sonra “Kenarlıklar” menüsünden tüm kenarlıkları kaldırıp yalnızca bu üç yatay çizgiyi eklemek en pratik yoldur.
Örnek APA Tablosu
Tablo 3
Öğretmenlerin Tükenmişlik Puanlarının Cinsiyete Göre Karşılaştırılması
| Boyut | Kadın (n = 212) X̄ (SS) | Erkek (n = 186) X̄ (SS) | t | p |
|---|---|---|---|---|
| Duygusal tükenme | 3,12 (0,84) | 2,86 (0,91) | 2,97 | ,003 |
| Duyarsızlaşma | 2,05 (0,72) | 2,11 (0,78) | −0,80 | ,425 |
Not. X̄ = ortalama; SS = standart sapma.
Tablo Notları
APA’da üç tür tablo notu vardır ve bu sırayla yazılır:
- Genel not: Tablonun bütünüyle ilgili açıklamalar, kısaltmalar, kaynak bilgisi.
- Özel not: Belirli bir hücre ya da sütunla ilgili açıklamalar (üst simge harflerle: a).
- Olasılık notu: Yıldızların anlamı: *p < ,05. **p < ,01.
Başka bir kaynaktan alınmış ya da uyarlanmış tablolar için genel notta kaynak ve gerekiyorsa telif bilgisi verilir: Not. Kaynak (Yıl) çalışmasından uyarlanmıştır.
APA 7’de Şekil Formatı
Şekiller de tablolarla aynı mantıkta düzenlenir:
- Şekil numarası: Kalın, şeklin üstünde: Şekil 1
- Şekil başlığı: Numaranın altında, italik, başlık düzeninde
- Görsel: Başlığın altında
- Not: Görselin altında
APA 7’de hem tablo hem şekil başlıkları görselin üstünde yer alır. Bazı Türk kılavuzları ise şekil başlığının şeklin altında olmasını ister. Bu fark biçim kontrolünde en sık karşılaşılan iade sebeplerinden biridir; kılavuzunuzu mutlaka kontrol edin.
Şekil Hazırlarken Dikkat Edilecekler
- Grafiklerde eksen adlarını ve birimlerini yazın.
- Açıklama kutusu (lejant) gerekiyorsa görselin içinde verin.
- Renkler siyah-beyaz baskıda da ayırt edilebilir olmalı; desen ya da farklı çizgi türleri kullanın.
- Görsellerin çözünürlüğü baskı için yeterli olmalı (en az 300 dpi).
- Şekil içindeki yazı tipi tezin yazı tipiyle uyumlu ve okunaklı olmalı.
- Gereksiz üç boyutlu efektlerden kaçının.
Numaralandırma
Tablo ve şekiller ayrı ayrı numaralandırılır. Tezlerde iki yöntem yaygındır:
- Ardışık: Tablo 1, Tablo 2, Tablo 3… (tüm tez boyunca)
- Bölüm numaralı: Tablo 3.1, Tablo 3.2, Tablo 4.1… (bölüm numarası + sıra)
Word’ün “Resim Yazısı Ekle” özelliğini kullanarak numaraları otomatik oluşturun; böylece tablolar ve şekiller listesi de otomatik oluşur.
Metinde Tablo ve Şekillere Atıf
Her tablo ve şekil metinde en az bir kez anılmalı ve anıldıktan sonra yer almalıdır: “Tablo 3’te görüldüğü gibi…”, “… (bk. Şekil 2)”. “Aşağıdaki tabloda” gibi ifadeler yerine numara kullanın; çünkü tablonun yeri sayfa düzenine göre değişebilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Dikey çizgiler ve tam kenarlıklı tablolar
- Tablo ve şekil başlıklarının konumunun kılavuza aykırı olması
- SPSS çıktılarını olduğu gibi kopyalamak
- Tablonun sayfa kenar boşluğunu taşması
- Tablonun iki sayfaya bölünüp başlık satırının tekrarlanmaması
- Metinde anılmayan tablo ve şekiller
Ne Zaman Destek Almalısınız
Onlarca tablo ve şeklin APA ya da enstitü kılavuzuna göre yeniden düzenlenmesi zaman alan bir iştir. Bu konuda Tez Düzenleme hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Tablo başlığı tablonun üstünde mi altında mı?
APA’da ve çoğu kılavuzda tablo başlığı tablonun üstündedir.
Şekil başlığı nerede olmalı?
APA 7’de şeklin üstünde; bazı Türk kılavuzlarında şeklin altında. Kılavuzunuzu kontrol edin.
Tablolarda yazı tipi küçültülebilir mi?
Pek çok kılavuz tablolarda 10-11 puntoya izin verir; kılavuzdaki sınırı aşmayın.