Tezinizi aylarca Word’de yazdınız ve şimdi enstitü elektronik teslim için PDF dosyası istiyor. “Farklı Kaydet > PDF” demek çoğu zaman yeterli görünür; ancak bazı durumlarda Türkçe karakterler bozulur, yazı tipleri değişir, denklemler kayar ya da enstitünün sistemi dosyayı “yazı tipleri gömülü değil” uyarısıyla reddeder. Bu yazıda tezi PDF’e çevirirken yazı tiplerinin nasıl gömüleceğini, PDF/A formatının ne olduğunu ve sık karşılaşılan sorunların çözümlerini anlatıyoruz.
Neden Yazı Tipi Gömme Gerekir?
PDF dosyası, belgede kullanılan yazı tiplerini içine gömmediğinde, dosyayı açan bilgisayar kendi sistemindeki yazı tiplerini kullanmaya çalışır. O yazı tipi yoksa yerine başka bir yazı tipi konur; bu da satır kaymalarına, sayfa numaralarının değişmesine ve karakter bozulmalarına yol açabilir. Yazı tiplerini gömmek, PDF’in her bilgisayarda ve yazıcıda aynı görünmesini sağlar. YÖK Tez Merkezi ve pek çok enstitü bu nedenle gömülü yazı tipli PDF ister.
Word’de Yazı Tiplerini Gömme
- Dosya > Seçenekler > Kaydet menüsünü açın.
- “Bu belgeyi paylaşırken uygunluğu koru” bölümünde Yazı tiplerini dosyaya ekle seçeneğini işaretleyin.
- “Yalnızca belgede kullanılan karakterleri ekle” seçeneğini işaretlemeyin; tam gömme daha güvenlidir.
- “Ortak sistem yazı tiplerini ekleme” seçeneğini kaldırın.
Bu ayar Word dosyasının kendisi içindir; PDF’e çevirirken Word, yazı tiplerini genellikle otomatik olarak gömer. Yine de çıktıyı kontrol etmek gerekir.
Word’den PDF’e Doğru Çevirme
- Dosya > Farklı Kaydet ya da Dosya > Dışa Aktar > PDF/XPS Belgesi Oluştur‘u seçin.
- Dosya türü olarak PDF‘i seçin.
- Seçenekler düğmesine tıklayın:
- Belge yapısı etiketleri (erişilebilirlik için): İşaretli
- Yer imleri oluştur: Başlıkları kullanarak: İşaretli (PDF’te başlıklara göre gezinme sağlar)
- ISO 19005-1 uyumlu (PDF/A): Enstitü PDF/A istiyorsa işaretli
- “En iyi duruma getir” bölümünde Standart (çevrimiçi yayımlama ve yazdırma)‘yı seçin.
- Kaydedin.
“Yazdır > Microsoft Print to PDF” yöntemi yer imlerini ve bağlantıları korumaz; bu nedenle “Farklı Kaydet” yöntemi tercih edilmelidir.
PDF/A Nedir?
PDF/A, belgelerin uzun süre arşivlenmesi için tasarlanmış bir PDF standardıdır. PDF/A dosyalarında tüm yazı tipleri gömülüdür, dış bağlantılara ya da gömülü videolara bağımlılık yoktur ve renk bilgisi standarttır. Arşiv amaçlı teslimlerde bazı kurumlar PDF/A formatını şart koşabilir. Word’ün PDF kaydetme seçeneklerindeki “ISO 19005-1 uyumlu (PDF/A)” seçeneği bu formatta çıktı üretir.
Yazı Tiplerinin Gömülü Olduğunu Kontrol Etme
- PDF’i Adobe Acrobat Reader ile açın.
- Dosya > Belge Özellikleri > Yazı Tipleri sekmesine gidin.
- Listelenen her yazı tipinin yanında “(Gömülü)” ya da “(Gömülü Alt Küme)” ifadesi olmalıdır.
- Gömülü olmayan bir yazı tipi varsa Word’de o yazı tipini kullanan metni bulun ve düzeltin.
Bu liste ayrıca tezde istemeden kullanılan farklı yazı tiplerini (ör. Calibri, Cambria Math) görmenizi sağlar.
Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümleri
| Sorun | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Türkçe karakterler bozuk (ş, ğ, ı) | Yazı tipi gömülmemiş ya da eski yazı tipi | Yazı tipi gömmeyi açın; Unicode destekli yazı tipi kullanın |
| Denklemler kaymış | Eski denklem düzenleyicisi nesneleri | Denklemleri yeni denklem düzenleyicisiyle yeniden oluşturun |
| Görseller bulanık | Görsel sıkıştırma | Dosya > Seçenekler > Gelişmiş > “Dosyadaki görüntüleri sıkıştırma” seçeneğini işaretleyin |
| Dosya çok büyük | Yüksek çözünürlüklü görseller | Görselleri makul çözünürlükte (ör. 300 dpi) ekleyin |
| Sayfa numaraları farklı | Yazı tipi değişimi ya da yazıcı ayarları | PDF’i yazı tipleri gömülü olarak yeniden oluşturun ve kontrol edin |
| İçindekiler bağlantıları çalışmıyor | Yazdırma yöntemiyle PDF oluşturma | “Farklı Kaydet > PDF” yöntemini kullanın |
Onay Sayfası ve Taranmış Belgeleri Eklemek
Islak imzalı onay sayfası ya da etik kurul belgesi gibi taranmış sayfaları PDF’e eklemek için iki yol vardır: taranmış görüntüyü Word’e resim olarak ekleyip tüm tezi tek seferde PDF’e çevirmek ya da Word’den aldığınız PDF ile taranmış PDF sayfalarını bir PDF düzenleyiciyle birleştirmek. İkinci yöntemde sayfa sırasını ve numaralandırmayı dikkatle kontrol edin. Enstitünüz onay sayfasının hangi yöntemle eklenmesini istiyorsa ona uyun.
Teslimden Önce PDF Kontrol Listesi
- Tüm yazı tipleri gömülü mü?
- Türkçe karakterler doğru görünüyor mu?
- Sayfa sayısı ve sayfa numaraları Word dosyasıyla aynı mı?
- Yatay sayfalar doğru yönde mi?
- Yer imleri başlıklara göre oluşmuş mu?
- Dosya adı enstitünün istediği biçimde mi?
- Dosya boyutu sistemin sınırını aşıyor mu?
Ne Zaman Destek Almalısınız
Elektronik teslim aşamasında PDF sorunları zaman kaybettirebilir. Tezinizin teslime hazır, yazı tipleri gömülü ve kılavuza uygun bir PDF olarak hazırlanması için Tez Düzenleme hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Mac’te Word’den PDF nasıl alınır?
Dosya > Farklı Kaydet > Dosya biçimi: PDF seçilir. “En iyi elektronik dağıtım ve erişilebilirlik için” seçeneği bağlantıları ve yer imlerini korur.
PDF şifreli olabilir mi?
Genellikle hayır. Teslim edilen PDF’lerin şifresiz ve kısıtlamasız olması istenir.
LaTeX ile yazılmış tezde yazı tipleri gömülü mü?
pdfLaTeX ve XeLaTeX genellikle yazı tiplerini gömer; yine de PDF özelliklerinden kontrol etmek önerilir.