Mühendislik, bilgisayar bilimleri, elektrik-elektronik ve bilişim alanlarında yazılan tezlerde en yaygın kaynak gösterme sistemi IEEE’dir. IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) stili, metin içinde köşeli parantezli numaralar kullanan ve kaynakçayı bu numaralara göre sıralayan bir sistemdir. Yazar-tarih sistemlerine göre metni daha az böler ve teknik metinlerde okunabilirliği artırır. Bu yazıda IEEE’ye göre metin içi atıf ve kaynakça yazımını makale, konferans bildirisi, kitap, standart ve web kaynakları için örneklerle anlatıyoruz.
IEEE’nin Temel Mantığı
- Kaynaklar metinde ilk kez atıf yapıldıkları sıraya göre numaralandırılır: [1], [2], [3]…
- Aynı kaynağa tekrar atıf yapıldığında aynı numara kullanılır.
- Kaynakça alfabetik değil, numara sırasına göre dizilir.
- Yazar adlarında önce adın baş harfi, sonra soyadı yazılır: A. B. Soyad.
Metin İçi Atıf
| Kullanım | Örnek |
|---|---|
| Tek kaynak | … olduğu gösterilmiştir [3]. |
| Birden fazla kaynak | … çalışmalarda [2], [5], [7] … |
| Ardışık kaynaklar | … [4]-[7] … |
| Cümle öznesi olarak | [6]’da önerilen yöntem … |
| Yazar adıyla | Kaya vd. [8] tarafından geliştirilen … |
| Sayfa numarasıyla | … [9, s. 45]. |
Köşeli parantez genellikle noktalama işaretinden önce, cümlenin içinde yer alır. Türkçe tezlerde köşeli parantezden sonra gelen eklerde kesme işareti kullanılır: [6]’da, [7]’de.
Kaynakça Örnekleri
Dergi Makalesi
[1] A. Kaya, B. Demir, and C. Yılmaz, “Deep learning based fault detection in power systems,” IEEE Trans. Power Syst., vol. 38, no. 2, pp. 1123–1135, Mar. 2023, doi: 10.xxxx/xxxxx.
Konferans Bildirisi
[2] A. Kaya and B. Demir, “A lightweight encryption scheme for IoT devices,” in Proc. Int. Conf. Comput. Netw., İstanbul, Türkiye, 2022, pp. 45–50.
Kitap
[3] A. B. Soyad, Kitap Başlığı, 3rd ed. Şehir, Ülke: Yayınevi, 2020.
Kitap Bölümü
[4] A. Soyad, “Bölüm başlığı,” in Kitap Başlığı, B. Editör, Ed. Şehir, Ülke: Yayınevi, 2019, pp. 23–41.
Standart
[5] Standart Adı, Standart No. IEEE Std 802.11-2020, 2021.
Tez
[6] A. Soyad, “Tez başlığı,” Doktora tezi, Bölüm, Üniversite, Şehir, Ülke, 2021.
Web Sayfası
[7] Kurum Adı. “Sayfa başlığı.” Site Adı. Erişim: 10 Eki. 2026. [Online]. Mevcut: https://…
Gerçek kaynakçada dergi, kitap ve konferans kitabı adları italik yazılır; makale ve bölüm başlıkları tırnak içinde verilir.
Dergi Adı Kısaltmaları
IEEE stilinde dergi adları genellikle standart kısaltmalarla yazılır. Örneğin “IEEE Transactions on Power Systems” yerine “IEEE Trans. Power Syst.” kullanılır. Kısaltmalar için IEEE’nin yayımladığı kısaltma listelerinden ya da ISO 4 dergi kısaltma listesinden yararlanabilirsiniz. Enstitünüz tam dergi adı istiyorsa kısaltma kullanmayın.
Yazar Sayısı Kuralı
IEEE’de genellikle altı yazara kadar tüm yazarlar yazılır. Yazar sayısı daha fazlaysa ilk yazar ve ardından “et al.” kullanılabilir. Türkçe tezlerde “et al.” yerine “vd.” kullanımı kılavuza göre değişir. Son iki yazar arasında “and” (ya da Türkçe tezlerde “ve”) kullanılır.
IEEE Kaynakçasını Otomatik Oluşturma
Mendeley, Zotero ve EndNote gibi kaynak yönetim programları IEEE stilini hazır olarak sunar. LaTeX kullanıyorsanız BibTeX ya da BibLaTeX ile IEEEtran stili kullanılabilir. Word’ün yerleşik kaynakça aracında da IEEE stili bulunur; ancak bu araç bazı kaynak türlerinde sınırlı kalabilir. Hangi aracı kullanırsanız kullanın, son kaynakçayı IEEE örnekleriyle karşılaştırın.
Diğer Teknik Kaynak Türleri
| Kaynak türü | Örnek |
|---|---|
| Patent | [8] A. Soyad, “Buluş başlığı,” Ülke Patent XXXXXXX, Gün Ay. Yıl. |
| Teknik rapor | [9] A. Soyad, “Rapor başlığı,” Kurum, Şehir, Ülke, Rapor No. XX, Yıl. |
| Veri seti | [10] A. Soyad, “Veri seti adı,” Depo Adı, Yıl. [Online]. Mevcut: https://… |
| Yazılım | [11] Geliştirici, Yazılım Adı. (Sürüm X.X). Yıl. [Online]. Mevcut: https://… |
| Ön baskı (arXiv) | [12] A. Soyad, “Başlık,” arXiv:xxxx.xxxxx, Yıl. |
Mühendislik tezlerinde yazılım, veri seti ve ön baskı kaynakları giderek daha sık kullanılmaktadır. Ön baskıların hakem sürecinden geçmemiş olabileceğini unutmayın; yayımlanmış sürümü varsa ona atıf yapın.
Numaralandırmada Sık Görülen Sorunlar
- Sıra bozulması: Metne yeni bir kaynak eklendiğinde elle verilen numaralar kayar. Kaynak yönetim programı ya da LaTeX kullanmak bu sorunu önler.
- Tablo ve şekil başlıklarındaki atıflar: Başlıklarda yapılan atıflar da numara sırasını etkiler; içindekiler ya da şekiller listesinde görünebilir.
- Kullanılmayan kaynaklar: Kaynakçadaki her numaraya metinde en az bir kez atıf yapılmış olmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Kaynakçayı alfabetik sıralamak
- Numaraları metinde ilk geçiş sırasına göre vermemek
- Yazar adlarını “Soyad, A.” biçiminde yazmak
- Köşeli parantez yerine normal parantez kullanmak
- Sayfa aralıklarında “pp.” kullanımını unutmak
- Dergi adlarını kısaltma ve tam ad olarak karışık yazmak
Ne Zaman Destek Almalısınız
IEEE’de numara sırasının tüm tez boyunca doğru olması ve kaynakçanın tutarlı biçimde yazılması, özellikle Word ile yazılan tezlerde zaman alır. Kaynakça ve atıf düzeni için Tez Düzenleme hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
IEEE’de aynı kaynağa ikinci kez atıf yapınca yeni numara mı verilir?
Hayır. Kaynak ilk atıfta aldığı numarayı tez boyunca korur.
IEEE’de dipnot kullanılır mı?
Kaynak gösterme için kullanılmaz; yalnızca sınırlı açıklamalar için dipnot kullanılabilir.
Türkçe tezde IEEE kaynakçası İngilizce mi yazılmalı?
Kaynağın özgün dili korunur. Türkçe kaynaklar Türkçe, İngilizce kaynaklar İngilizce yazılır; bağlaç ve kısaltmaların dili kılavuza göre belirlenir.