Enstitülerin biçim kontrolünde ilk bakılan ayarlardan biri kenar boşluklarıdır. Cetvelle ölçülen birkaç milimetrelik bir fark bile tezin iade edilmesine yol açabilir. Üstelik ciltleme sonrasında yetersiz cilt payı nedeniyle metnin sol kısmı cildin içinde kalabilir. Bu yazıda tez kenar boşluklarının ve cilt payının Word’de nasıl ayarlanacağını, tek ve çift taraflı baskıdaki farkları ve farklı bölümlerde ortaya çıkan kenar boşluğu sorunlarının çözümlerini anlatıyoruz.
Tezlerde Yaygın Kenar Boşlukları
Kenar boşlukları enstitüden enstitüye değişir; ancak Türkiye’deki kılavuzlarda sık görülen değerler şunlardır:
| Kenar | Sık görülen değer |
|---|---|
| Sol (cilt tarafı) | 3-4 cm |
| Sağ | 2-2,5 cm |
| Üst | 2,5-3 cm |
| Alt | 2-2,5 cm |
Bu değerler yalnızca fikir vermek içindir. Kesin değerleri mutlaka enstitünüzün tez yazım kılavuzundan alın. Bazı kılavuzlar sol boşluğu cilt payı dahil, bazıları cilt payı hariç verir; bu ayrıntıya dikkat edin.
Cilt Payı Nedir?
Cilt payı, ciltleme sırasında kaybolan alanı telafi etmek için sayfanın ciltlenecek kenarına eklenen ek boşluktur. İki şekilde uygulanabilir:
- Sol kenar boşluğuna dahil ederek: Kılavuz “sol kenar 4 cm” diyorsa cilt payı bu değerin içindedir; Word’de cilt payı alanı 0 bırakılır.
- Ayrı olarak: Kılavuz “sol kenar 3 cm + 1 cm cilt payı” diyorsa Word’de sol kenara 3 cm, cilt payı alanına 1 cm yazılır.
İki yöntem de aynı görünümü verir; önemli olan toplam sol boşluğun kılavuzdaki değere eşit olmasıdır.
Word’de Kenar Boşluklarını Ayarlama
- Düzen sekmesinde Kenar Boşlukları > Özel Kenar Boşlukları seçeneğini açın.
- Üst, Alt, Sol, Sağ alanlarına kılavuzdaki değerleri girin.
- Gerekiyorsa Cilt payı alanına değeri girin ve Cilt payı konumu olarak “Sol” seçin.
- Uygulanacak yer olarak “Tüm belge” seçin.
- Varsayılan yapmak isterseniz “Varsayılan Olarak Ayarla” düğmesini kullanabilirsiniz.
Tek ve Çift Taraflı Baskı
Tek taraflı baskıda cilt payı her sayfada soldadır; yukarıdaki ayar yeterlidir.
Çift taraflı baskıda ise tek numaralı (sağ) sayfalarda cilt tarafı solda, çift numaralı (sol) sayfalarda sağdadır. Bunun için:
- Aynı pencerede Sayfalar > Birden çok sayfa seçeneğinden Yansıtılmış kenar boşlukları‘nı seçin.
- Bu durumda “Sol” ve “Sağ” alanları “İç” ve “Dış” olarak değişir. İç kenara cilt tarafı değerini girin.
Kılavuz çift taraflı baskı istemiyorsa yansıtılmış kenar boşluklarını kullanmayın.
Üstbilgi ve Altbilgi Mesafesi
Sayfa numaraları üstbilgi ya da altbilgi alanında yer alır. Bu alanların sayfa kenarından uzaklığı Düzen > Sayfa Yapısı > Düzen sekmesindeki Kenardan: Üstbilgi / Altbilgi değerleriyle ayarlanır. Kılavuz sayfa numarasının kenardan belirli bir mesafede olmasını istiyorsa bu değerleri buna göre girin.
Bölüm Sonlarında Kenar Boşluğu Sorunları
Tezlerde sayfa numaralandırması ve yatay sayfalar için bölüm sonları kullanılır. Her bölüm kendi sayfa yapısını taşıyabildiği için, farklı bölümlerde farklı kenar boşlukları ortaya çıkabilir. Bu sorunu önlemek için:
- Kenar boşluklarını ayarlarken “Uygulanacak yer: Tüm belge” seçeneğini kullanın.
- Başka bir belgeden metin yapıştırırken o belgenin bölüm sonlarını da taşımamaya dikkat edin.
- Teslimden önce her bölümün ilk sayfasında Düzen > Kenar Boşlukları ayarlarını kontrol edin.
Yatay Sayfalarda Kenar Boşlukları
Yatay sayfalarda Word kenar boşluklarını sayfayla birlikte döndürür. Ciltleme tarafı yatay sayfada da aynı fiziksel kenarda olmalıdır; bu nedenle yatay sayfada “üst” kenar, dikey sayfadaki “sol” kenara karşılık gelir. Yatay sayfanın kenar boşluklarını ciltleme tarafını hesaba katarak kontrol edin.
Kenar Boşluklarını Kontrol Etmenin Pratik Yolu
- Word’de Görünüm > Cetvel‘i açarak boşlukları gözle kontrol edin.
- PDF’e çevirdikten sonra bir sayfayı yazdırıp cetvelle ölçün.
- Görsellerin ve tabloların kenar boşluklarını taşmadığını kontrol edin.
Sık Yapılan Hatalar
- Cilt payını hem sol kenara dahil edip hem ayrıca eklemek
- Kenar boşluklarını yalnızca belgenin bir bölümüne uygulamak
- Çift taraflı baskıda yansıtılmış kenar boşluklarını kullanmamak
- Tabloların ve şekillerin kenar boşluğunu taşması
- Taranmış belgelerin (onay sayfası, etik kurul) kenar boşluklarına sığdırılmaması
Ne Zaman Destek Almalısınız
Kenar boşlukları, bölüm sonları ve sayfa yapısı ayarları tezin tamamında tutarlı olmalıdır. Tezinizin enstitü kılavuzuna uygun sayfa yapısıyla düzenlenmesi için Tez Düzenleme hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Cilt payı alanına ne yazmalıyım?
Kılavuz sol kenar değerini cilt payı dahil veriyorsa 0, cilt payını ayrıca belirtiyorsa o değeri yazın.
Kenar boşlukları elektronik teslimde de önemli mi?
Evet. Elektronik kopya da biçim kontrolünden geçer ve basılı nüsha ile aynı olmalıdır.
Kâğıt boyutu ne olmalı?
Türkiye’deki tezlerde genellikle A4 (21 x 29,7 cm) kullanılır. Word’de Düzen > Boyut menüsünden kontrol edin.

